DAHİLDE İŞLEME REJİMİ



Haftalık Dergilerimizden birinde Dahilde İşleme hakkında amacına aykırı kullanımı ifade edici bir yazı kaleme alınmıştır.

Bu yazının özeti olarak, Türk Cumhuriyetlerine Giden Türk Girişimcilerin Pamuk ve İplik imalatına girdikleri ifade edilmektedir.

İplik fabrikalarında üretilen İpliğinde Türk Piyasasına Dahilde İşleme İzin Belgesi ile geldiğini ve kontrol edilemediği ifade edilmektedir.

İpliğin dışarıdan ucuz olduğu belirtilmekle D.İ.İ. Belgesi kapsamında da daha avantajlı hale geldiği belirtilmektedir.

Devletimizin belge kapsamında gelen ipliğin ihracat yapılıp yapılmadığının kontrolünü yapamadığı ifade edilmektedir.

Sonuç olarak İplik Sanayinin gerçekten zor durumda olmasının nedeni olarak da Dİİ belgesi ileri sürülmektedir.



Dahilde İşleme İzin Belgesi nedir?

Dahilde İşleme Rejimi çerçevesinde alınan karar ve yönetmelik ile genelge ve tebliğler çerçevesinde ihracatçı – imalatçı firmalara tanınan hakların belirtildiği bir belgedir.

Dahilde işleme Rejiminin kararı amacı ve kapsamını şu şekilde ifade etmektedir.

“Amaç

Madde 1- Bu Karar; Dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin etmek suretiyle ihracatı arttırmak, ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç pazarlarını geliştirmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2- Bu Karar; üretiminde ithal girdi kullanılan mamullerin ihracı ile ihracat sayılan satış ve teslimlerin belirlenmesi, yönlendirilmesi ve geliştirilmesine ilişkin tedbirlerin düzenlenmesi ve yürütülmesini kapsar.”



Dahilde İşleme İzin Belgesi alabilmek için;

Dahilde İşleme Proje Formu hazırlanır, ham madde sarf tabloları yapılmak sureti ile İhracat edilecek mamulün imal edileceği tesisin yer aldığı Ticaret ve/veya Sanayi odasınca tasdikli Kapasite Raporu, İmza Sirküleri (Noter tasdikli), Ticaret Sicil Gazetesi aslı, noter veya Ticaret ve/veya Sanayi odaları ile Ticaret Sicili Memurluklarınca tasdikli örneği (Kuruluşa, varsa unvan değişiklikleri ile mevcut duruma ilişkin Ticaret Sicil Gazetelerinin her biri), İhracatçı Birliği üyesi olunduğuna dair belge (İlk kez belge müracaatında bulunan imalatçı-ihracatçı veya ihracatçı firmalar için) ve diğer gerekli belgeler ile Dış Ticaret Müiteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilir.



Dış Ticaret Müsteşarlığı uzmanlarınca müracaat dosyası incelenerek, uygun görülmesi durumunda Dahilde İşleme İzin Belgesi firma adına düzenlenerek elden teslimi ve/veya posta yolu kendilerine gönderilir.



Belge Kapsamında İthalat,

Belge sahibi firma Bir İhracatçı Birlik Üyesidir.

Belge sahibi firma İthalatçı sıfatına da sahiptir.

Belge sahibi firma ya kendi öz malı yada kiraladığı ithal edeceği eşyayı işleyebileceği bir tesisi vardır.



Bu tesislerde işleyip ihracat etmek üzere ham madde, yarı mamül ihtiyacını uluslar arası piyasadan rayiç bedeller ile sağlayıp belge kapsamında ithalatını yapmaktadır.



Belge kapsamında gümrük işlemlerinin tamamlanmasında tüm vergi fon toplamı kadar muteber ve Gümrük Müsteşarlığınca belirlenmiş bankalardan temin edecekleri teminat mektubunu ilgili Gümrük Müdürlüğüne sunmaktadırlar. Devlet olabilecek kaybını önlemek amacıyla alığı teminat mektubunu belge taahhüdü kapanıncaya kadar muhafaza etmektedir.



Ancak rayiç bedel değeri oldukça önemlidir. Malın ithalat için gümrüğe sunulan belgeler ve muayene kurulu üyesi Gümrük Memurunun kontrolü ile tespit edeceği malın niteliğine uygun fiyat önemlidir.



Emsal değer de gümrüklerimizde ithal malın kıymetini belirleyen bir yöntemdir.

Aynı cins maldan daha önce gümrüklerde işlem yapılmasında belirlenen satın alma fiyatı belirleyici emsal fiyattır. Belge kapsamında gelen ipliğin fiyatının düşük olması durumunda Dİİ Belgesi üzerinde yazan İthal Mal Miktarı ve değeri dikkate alınarak fiili ithal sırasında Gümrük Müdürlüğü elinde zaten bir emsal fiyat oluşmaktadır. Dİİ Belge üzeri ithal iplik birim fiyatının rayiç bedelden düşük yazılabilmesi ise , Tüm Dünya Ekonomisini yakından izleyen Dış Ticaret Müşteşarlığının uzmanlarınca mümkün olamamaktadır.



Gümrüklerimiz İhtisas Gümrükleri uygulamasıda yaparak belirli mal gruplarında uzman muayene kurulu üyelerinden oluşan İhtisas Gümrükleri ile malın tanımını ve değerini daha rahat belirleyebilmektedir.



Rayiç bedelden düşük bir fiyattan Gümrük Müdürlüğüne beyan yapılsa bile ilgili Gümrük Müdürlüğü yukarıda belirtilen şekillerden biri ve diğer uygulanacak şekiller ile belirlenmesi yapılabilir.



Belirlenen gerçek fiyat üzerinden vergi ve fonlar hesaplanarak teminat altına alınması ile Dİİ Belgesi kapsamı eşyanın fiili ithalatına izin verilebilir.



Gümrüklerde Dİİ Belge kapsamında ithalat sırasında Devletimizin Vergi ve Fonu fiili ithal sırasında almaması malın maliyetini düşürmektedir. Ancak Dİİ Belge kapsamında ithalat yapan firma ödemediği vergi ve fonların tutarına sahip teminat mektubunu Saymanlık Müdürlüğüne vermektedir.



Dİİ Belge kapsamı ithal edilen malın ihracatı gerçekleşmezse verilen teminat mektubu ilgili Gümrük Müdürlüğünün talebi ile tahsili yapılmaktadır.



Belge sahibi firma T.C. nin Kanunlarına göre kurulmuştur. Belge alımında imzaladığı taahhütname ile de devletimize verebileceği vergi kaybını 6183 sayılı kanun doğrultusunda geriye ödeyeceğini taahhüt etmiştir.



Ayrıca Dahilde İşleme Rejimi kararında, “Bu Kararın 14 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithal edilen ancak süresi içerisinde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere, belgede belirtilen miktar, değer ve oranda fiilen ihracı gerçekleştirilmeyen eşyaya ilişkin daha önce alınmayan vergi, 21 inci madde hükümlerine göre tahsil edilir.Bu Kararın 18 inci maddesinin 4 üncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ikincil işlem görmüş ürünlerin ihraç edilmemesi halinde, ithal eşyasına ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki kur ve vergi oranı veya işlem görmüş ürünün ihraç edilen kısmı oranında ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki kur ve vergi oranı esas alınarak hesaplanan verginin, ilgili gümrük idaresine yatırıldığının tevsiki aranır. Aksi takdirde, 21 inci madde hükümlerine göre işlem yapılır.” denilektedir. Bu durumda doğacak vergi ve ceza yükü Dahilde İşleme İzin Belgesi sahibi firmayı oldukça etkileyecektir.





İthal edilen Dİİ Belge kapsamı malın iç piyasaya sunulması mümkün değildir. Tespiti durumunda da cezai durumları ve kaçakçılık suçunun işlenmesi nedeni ile mahkeme yolu ile yargılanma söz konusudur. Bu sebeple söz konusu yazıda bahsi geçen dışarıdan daha ucuz gelen mal tanımı, getirilen malın ihracat amaçlı kullanılmadan iç piyasaya sunulması ile mümkün olmaktadır. Ancak kişilik hakları ve ehliyetimizi kanunlar önünde kaybetmek pahasına bu tarz bir işlemi gerçekleştirebilmek ise düşündürücüdür.

Firmaların maliyeti düşürecek yeni teknolojikleri , yönetim tekniklerini uygulamaları İç piyasada var olan maliyet unsurlarının-girdilerinin- azaltılması sağlanacaktır. Bu önlemler ve yapısal değişiklikler firmaları, iplik fiyatları açısından uluslar arası piyasalar ile rekabet edebilir seviyeye getirecektir.



Dİİ Belge kapsamı gelen ipliğin yarısının iç piyasada satıldığı haberi aynı zamanda bir suç duyurusu niteliğindedir. Devletimizin, Hazinemizin kaybı söz konusudur. Hazine Müşteşarlığımızın ilgili birimlerinin yazıda belirtilen DİİB kapsamı ithal edilen ipliğin yarısının iç piyasaya verildiğini incelemeleri gerekmektedir.













Dİİ Belge Taahhüdünün kapatılması,

İthal edilen ve İhracatı yapılan tüm eşyalar Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon numarası altında Gümrük te belirlenerek işlem yapılır.

Türk Gümrük Tarife Cetvelinde ki ;

- İlk iki rakam Fasıl Numarasını

- İkinci iki rakam Pozisyon numarasını

- Üçüncü iki rakam Alt Pozisyon numarasını

- Dördüncü ‘’ ‘’ Kombine Nomanklatör numarasını

- Beşinci ‘’ ‘’ Milli alt açılım numarasını

- Altıncı ‘’ ‘’ İstatistik numarasını ifade eder.

Diğer taraftan :

İlk dört rakam eşyanın pozisyon numarasını

İlk altı rakam Armonize sistem kodunu

İlk sekiz rakam Kombine nomanklatör kodunu

On iki rakam ise Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu oluşturur.



İthal edilen eşyanın teknik özelliğine göre belirlenen GTİP no aynı zamanda İhracat yapılan malın da belirlenmesinde etkendir. Örneğin Pamuk İpliği ithal ederek, Viskon dan mamul bluz ihracatını belge taahüdüne saydıramazsınız. Bu nedenle de ithalat ve ihracat sırasında gerek belge gerek muayene sırasında belirlenecek malın esvafına göre belirlenen GTİP noları Gümrük beyannameleri üzerinde görülmektedir.



Yapılan İthalat ve İhracata ait Gümrük beyannameleri başta olmak üzere ilgili tebliğe uygun düzenlenecek belgeler ile ihracatçı birliklerine müracaatla Dİİ Belge taahhüdü kapatılmaktadır.



DİİB düzenlenmesi için Dış Ticaret Müsteşarlığı, İthalat ve İhracat İşlemleri için Gümrük Müdürlükleri, Belge Taahhüdü kapatılması için İhracatçı Birlikleri Belge sahibine muhatap olmaktadır.



DİİB nin amacı dışarısında kullanılmasını önlemek amacıyla,



Dahilde işleme izin belgesi müracaatı ve değişiklikleri talepleri özel ve tüzel kişiliklerin temsil ve ilzama yetkili kişilerince şirket kuruluş gazetesinde yer alan temsil ve ilzam şekline uygun olarak kaşe ve imzalanmış şekilde yapılmalıdır. Özel ve tüzel kişiliklerin diğer personelinin ve verilecek genel vekalette TEMSİL VE İLZAM yetkisine sahip olmayan vekillerin bu karar kapsamında değerlendirilecek her hangi bir yazı müracaat talep ve listenin imzalanmasını gerçekleştirmemelidirler.



Belge kapsamı özel sektör kuruluşlarının kapasite belgelerinde belirtilen üretim miktarları ve personel sayısı, SSK 4 aylık bildirgelerin SSK ca DİİB de kullanımı amacıyla onaylanacak suretleri hem müracaatlarda hem kapama işlemlerinde firmalardan istenmesi gerçekleşebilmelidir.



Ek kapasite sağlayacak kiralık veya fason imalat ile aracılı ihracatçı ile ihracat yapılması durumunda bu şirketlerin de kapasite raporları ve SSK onaylı 4 aylık bildirgeleri her bir müracaat ve kapama sırasında verilmelidir.



Taahhüt kapatma müracaatında, İhracat beyannamesi üzerinde İmalatçı firma belirtilmesi durumunda da yukarıda belirtilen belgeler taahhüt kapama sırasında istenmelidir.



DİİB bir teşvik sistemidir

DİİB bir teşvik sistemidir, teşvik edilen kuruluşun devlete yüklenimlerini yerine getirip getirmediğinin de otomatik olarak kontrolü için , yılda bir kez DİİB müracaatı yapan firmanın Maliye, Belediye, SSK, Ticaret Odası, Sanayi Odası, İhracatçı, İthalatçı Birlikleri ve diğer işi ile ilgili devlet kuruluşlarına vergi , aidat borcu olmadığına dair Her Yıl Ocak Ayı içinde alacakları bir önceki yıla ait vergi ve diğer ödeme borcu olmadığına dair yazıyı Ocak Ayı Sonunda postaya veya elden bağlı bulundukları İhracatçı Birliklerine teslim etmek zorunda bırakılmalıdırlar.



DİİB sahibi firmalar taahhüt kapatmalarını şirket merkezlerinin kurulu bulunduğu ili veya kapasite raporunda belirtilen imalat yerinin bulunduğu ili kapsamına alan ihracatçı birliklerine üye olmak ve Belge Taahhütlerini bu birlik nezdinde takiple mükellef olmalıdırlar.





Sonuç olarak

DİİB kapsamında yapılacak ithalat ile ithal edilen malın iç piyasaya sunumu kanun kararname tebliğ hükümlerine göre mümkün olmamaktadır.



Dİİ Rejim Kararı , Tebliğ ve Gümrük Müsteşarlığının Tasarruflu Yazıları dikkatle okunmalı ve DİİB alımında sağlanan kolaylıklara karşılık sorumlulukların yerine getirilmemesinde karşılaşılacak zorluklar özellikle imza koyan firma sahibi, yetkililerince iyi bilinmelidir.



Kurumlaşmamış, organizasyonunu tam tamamlamamış firmalarımızda İthalat ve İhracat İşlemlerinin konunun ehli olmayan personelce yerine getirilmesi de firma sahibinin yeterince bilgilendirilmemesini sağlamaktadır.



Gümrük Müşavirlikleri firmaları ise genelde Gümrük işlemlerini yerine getirmekle görevli oldukları, firmalardan kendilerine soru yöneltilmesi durumunda cevaplamaları nedeni ile bildikleri kadar ile söz konusu rejimi firma sahip ve yetkililerine ifade etmektedirler.



Devletimizin de geçmiş yıllarda Teşvik Belgeleri ve Dahilde İşleme İzin Belgelerinin taahhüt kapatma sürelerini uzatmaları da bu haktan yararlanmış ve yararlanacak firmalara ileride yeni haklar verilebilme düşüncesini ister istemez oluşturmaktadır.



Bu uygulamada Dİİ Belge kapsamında ithalat tarihi ile yapılan son ihracat tarihi dikkate alındığında ithal malın özelliğine göre son kullanım tarihini aşan ithal malların ihracat yapıldığı kavramıda oluşabilmektedir. Bu da demektir ki devletimiz Dahilde İşleme Rejimi hakları sağlayarak belge kapsamı ithal edilen eşyanın iç piyasada satıldığını varsayabilmektedir. Haksız rekabet karşımıza çıkmaktadır.



Devletimiz zamanında ihracatını gerçekleştiremeyen Dahilde İşleme Rejimi ruhuna aykırı hareket eden bu hareketleri belirttiğimiz yazıda kişilerin bile belirtebileceği firmalarımıza taviz vermemelidir.

Suniyet kavramı doğuran uygulamalara sahip firmalar ile ilgili Dahilde İşleme Rejimi çerçevesinde ithal edilen malınsüresi içerisinde ihracatının yapılmadığı tespitinde, karar ve tebliğ çerçevesinde cezaları ile vergilerini tahsil ederek söz konusu malın milleşmesini sağlamalıdır.



Belge Sahibi İhracatçı Firmaların Sahibi ve/veya yetkililerinin daha fazla bilgilenmesi içinde İhracatçı Birliklerinin konu hakkında seminer ve eğitimlerini ülke çapında gerçekleştirmeleri sağlanabilmelidir.



Birde bizi en çok düşündüren ise dış piyasadan gelen bir girdi malı fiyatının iç piyasamızda ki Türk malı benzer eşyanın daha ucuz olmasıdır. Firmalarımızın maliyet unsurlarını bir kez daha incelemeleri ve dünya ekonomisinde rekabet edebilme şansını yakalamaları bir zarurettir.



Unutulmamalıdır ki;

DİİB kapsamında ithal edeceğimiz eşyanın Muhasebe kayıtlarıda , malın özelliğine göre imalatı ve ihracatı ve iç piyasa hareketlerini Tek Düzen Hesaplarında alenen izleye bilme imkanı da bulunmaktadır.



Yaşanan Ekonomik Kriz, Kur dalgalanması, Dış Talep Durgunluğu gibi geneli ilgilendiren konuların oluşumunda da devletimizin belge sürelerini makul bir süre uzatmalarıda gerçekleşmiş bir uygulamadır. Bu durumların varlığında bu doğrultuda alınacak kararlar da DİİB kapsamı firmalarımızı zor durumdan kurtaracaktır.



Devletimiz verdiği hakları kullanan ancak verdiği sözü tutmayan, art niyetli davranışta bulunabilen ihracatçıları cezalandırma makenizması ile zamanında elde ettiği DİİB kapsamı getirdiği eşyanın iç piyasaya sunumu durumunda sağladığı parasal menfaatleri hazinemize alacak kaydedebilmelidir. Bu işlem ile gerçek ihracatçılar da daha belirgin, hem ülke ekonomisine hem dış piyasada daha güvenle iş yapabilme imkanlarına ulaşabileceklerdir