Dış ticaret ve gümrükler 20/11/2003


"İhracat yüklü taşıtların gümrük işlemlerinin hiçbir şekilde geciktirilmemesi", Gümrük Müsteşarlığı Gümrük Genel Müdürlüğü tarafından 2000/2 sayılı genelgenin 2. maddesidir. Bugün de geçerliliğini korumaktadır. İhracat Türkiye'miz için olmazsa olmaz kavramına oturmuş bir zorunluluktur.

İhracatçımız,

Gümrük işlemlerine başlamadan önce ihracatçımız ihracat malının özelliğine göre müracaat ettiği devlet kurumlarından gerekli işlemleri tamamlamak zorundadır.

İhracatçımızı, ihracatçı, imalatçı ihracatçı, sanayici, imalatçı olarak gerçekleştireceği ihracatlarda var olma kavgasını verirken muhatap olduğu devlet kurumlarını saymaya ihtiyacımız yoktur.

İhracatçımızın önündeki engeller

İhracat için ülkemiz birçok uluslararası anlaşmalara koyduğu imzalardan dolayı yerine getirmesi gerekli sorumlulukları vardır. Devletimiz bu sorumluluğunu sınıflandırmasını gerçekleştirerek Başbakanlık'a bağlı bakanlıklara, bakanlıklar da bünyelerinde oluşturulan müdürlükleri yetkili kılmıştır.

İşyeri açarken, belediye, vergi dairesi, valilik, ticaret ve sanayi il müdürlüğü ve diğer devlet kuruluşlarımızda işlemleri gerçekleştirmekteyiz. İhracat yapabilmek için tekstil sektörünü dikkate alırsak. Ticaret odası, menşe ispat belgeleri, ihracatçı birlikleri, kota ve kayıt, gümrük müdürlüğü, ihracat sonrasında da varsa Dahilde İşleme izni ve DİİB taahhüt kapatılması sonrasında Maliye Bakanlığı'na bağlı gümrük saymanlık müdürlükleri firmamız muhatabı olmaktadır.

Gıda konusunda ise Tarım Bakanlığı, DTM'ye bağlı standardizasyon bölge müdürlükleri,

belge alımı için muhatap olunmaktadır.

Firma sahibi

Bu zorlukları firma sahibi pek bilmez. Görevlendirdiği çalışanı, bu çalışanı yoksa genelde muhasebe servisindeki bir görevli veya yakınındaki bir çalışanı aracılığı ile gümrük müşavirliği firması ile muhatap olunarak ihracat yapılmaktadır.

Gümrük müşavirlik firmaları

Kurumlaşmasını tamamlamamış, eğitimli personelini istihdam etmemiş ihracat yapan firmanın gümrük için gerekli paket ve çeki listesinden, yurtdışı alıcısının bulunduğu ülke mevzuatına uygun gerekli tüm evrakları, maliye tasdikli faturası ve yurtdışı faturasını (invoice) düzenlenmesine kadar her bir belge ve belge alımı ile her bir devlet kuruluşu ile muhatap olmaktadır.

İhracatın geciktirilmemesi

İhracatın geciktirilmesine neden olan başlıca faktör, kurumlaşmamış yapısı ile, yetişmiş eleman istihdamı sağlamamış ihracatçılardır. Ne imkanlara sahip olduğunu bilmeyen firma ve işletme sahipleri ve yeterli bilgiye sahip olmayan çalışanlardır. Hangi ihracatçı birliğine üye olduğunu, bu birliklerin web sitelerindeki kendilerine sunulan bilgileri, Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın, Gümrük Müsteşarlığı'nın web sitesini ziyaret etmemiş firma ve işletme sahipleri ve çalışanlarıdır.

İstihdam zorunluluğu

Bunlardaki bilgileri değerlendirebilecek kişileri devletimiz yüksekokullarda eğitmektedir.

Staj zorunluluğu getirerek yetişmelerinde yardımcı olmaktadır. Bu okullardan mezun olanlar, eğitimini aldıkları iş haricinde bir işte çalışmaktadırlar. Nerede kaldı devletimizin eğitimi, nerede kaldı issizlik ve istihdam. Bunun için ihracat yapan firmalarımıza eğitimleri konularında çalışacak bu gençlerimizi istihdam etmeliyiz. Tüm ihracatçı birlikleri yönetim kurulu üyelerinin bir araya gelerek oluşturulmuş olan Türkiye İhracatçılar Meclisi, ihracatçılara, eğitim ve yetişmiş eleman istihdamı için gerekli girişimi birlik üyeleri üzerinde oluşturacağı ağırlığı ile sağlamalıdır.

Bilememenin zararı

Konusunda yetişmemiş eleman, farklı görevdeki personel, dışarıdan alınacak yardım ile yapılacak ihracatta yazım hatasından meydana gelen hatalı vesaik sonucu neler kaybedilir? Alıcının ülkesinde ithalatı gerçekleştirememesi durumunda gümrüklenmemesi nedeni ile malın beklemesindeki depo kirası hatayı biz yaptığımız için bize fatura edilecektir.

Düzeltilen evrakın gönderilmesi için kurye ücreti, malın bedelinin gecikmesinden dolayı alacaklı olan kişi ve kurumlara karşı yaşanacak zorluklar veya bankadan kullanılan kredide gecikme günü kadar ilave faiz ödemesi gerçekleşecektir. Ya kaybedilen pazar, kaybedilen iş yapabilir kavramı, ya kaybedilen döviz. İyi düşünülmelidir.

Eğitim eksiğimiz

Eğitim eksikliğimiz vardır. Bu eksikliğimiz ihracatın her aşamasında görev alan personel için geçerlidir. İhracat yapacak firmanın veya işletmenin sahibinin de vakti olduğu kadarı ile, mevzuat, işlem akışları, ihracatçıya devlet teşvikleri ve kaybedecekleri konusunda eğitim verilmelidir. Kim verecektir bu eğitimi? Mevcut olan kurumların eğitimleri ve sonuçları ortadadır. Benim düşüncem, ihracatçımızı ihracatçımız eğitmelidir. Konusunda belirli hedeflere ulaşmış ihracatçının ekibi, Türkiye'nin kazanması için ihracatçı birlikleri kanalı ile verilecek eğitimlerde değerlendirilmelidir.

Ne yapmalı?

Önce ihracatçımız ne istediğini iyi bilmelidir. Elindeki imkanları kullanabilmeli, bu imkanları zorlamalıdır. Öncelikle devlet imkanlarının iline, ilçesine gelebilmesi, eğitimi, il ve ilçe imkanlarının daha sağlıklı kullanılması için her il ve ihracatın yoğun olduğu ilçede ihracatçı birliği kurulmalıdır. İhracatçı birliği kendi giderlerini toplayacağı giriş aidatı ve ihracat beyannamesi tasdikinde alınacak nispi aidat ile rahatlıkla karşılayacaktır. İlinde, ilçesinde yeni bir istihdam kapasitesi oluşacak, yöresi kalkınacak, yöre elemanı yetişecek, yatırımları hizmetin ayağına gelmesi nedeni ile kendi yöresinde yapmak isteği ortaya çıkacaktır.

Dış Ticaret Bakanlığı

Bunun dışında, devletimizin Dış Ticaret Bakanlığı oluşturması artık bir günümüz gerçeği, Türkiye için öncelikli olmazsa olmaz bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Kurulacak bu bakanlık ihracat ve ithalat, kambiyo, ikili anlaşmalar, ile gümrüklerimizi bünyesine alabilmelidir. Mal cinsine göre gerekli belgeler için bakanlıklar arası zaman kaybı engellenmelidir. Diğer bakanlıkların yetki ve görevleri yine bu bakanlıklardaki görevli memurların Dış Ticaret Bakanlığı'nda görevlendirilmesi ile yapılabilir. Her bir devlet kuruluşumuzun ihracat ve ithalat için onayladığı belgeyi Dış Ticaret Bakanlığı'mız yapmalıdır. Yapılacak düzenlemeler ile yaşanan bakanlıklar arası evrak dolaştırmayı bir kenara bırakmalıyız. Her ilimizde valilik makamına bağlı dış ticaret il müdürlüğü kurulması ile dış ticaret işlemleri tek çatı altında olacaktır. İhracat ve ithalatta uzman olacak Dış Ticaret Bakanlığı personeli ile de geçmişte yaşanmış birçok sorun gelecekte çok daha rahat aşılacaktır.

İhracatımız engellenmemeli, ihracatçımız bilgilendirmeli, dış ticaret eğitimi almış gençlerimiz istihdam edilebilmeli, her şey devletten beklenmemeli, mesleki dayanışma ve ahlak değerlerinin korunması amaçlı kanunla kurulması zorunlu olan ihracatçı birlikleri yönetim kurulları ve sekreterlikleri ihracatta amaç ve hedeflere ulaşılabilmesi için genele ulaşabilmelidir.