10-01-2007, 12:56 AM
CARİ AÇIK RAKAMLARI KESİNLİKLE YANILTICI...
Türkiye'de Devlet istatistik Kurumunun açıkladığı cari açık rakamları bana göre yöntem yanlışlığından gerçekleri yansıtmamaktadır. Bilgi edinme Kanunu çercevesinde ilgili kurumlara yanlışlığın nereden kaynaklandığı açıkladım ve yanıldığım nokta varsa bildirilmesini istedim, fakat hiç bir kurum yanıldığım konusunda cevap veremedi. Devlet istatistik Kurumu cevabında hesaplama yönteminin benim belirttiğim şekilde yapıldığı fakat verileri başka kurumlardan aldıklarını belirtmekle yetindi. Peki Cari Açık Rakamları neden yanıltıcı...? Cari açığın kaynağı olarak ithalat giderlerinin yüklekliği gösterilmektedir. Dış ticaret gelir ve gideri hesaplanırken İhracatın FOB değeri İthalatın ise CIF değeri alınmaktadır. İthalatın yüksek görünmesinin en önemli bir kaç nedeninden biri de uygulanan referans fiyat uygulamaları. Örnek verecek olursak Dahilde İşleme İzin Belgesi (D.İ.İ.B.) kapsamında yurt dışından metresini 50- 60 sentle aldığınız tüm ham kumaşlar beynanname üzerinde 1 ABD doları, Mamul kumaşlarda 2 ABD doları olarak belirtilmekte Yani yurt dışından 100.000 metre ham kumaşı 50.000 dolara almışsınız ama ithalat giderlerinde esas alınan beyanname üzerindeki CIF kıymette ham kumaşsa 100.000 doları, mamul kumaşsa 200.000 ABD doları olarak yer almaktadır. Yani ülkenin gideri burda gerçekte 50.000 ABD doları iken referans fiyat uygulanması nedeniyle 200.000 ABD doları olarak yer almaktadır. Bunun yanında gözetime tabi bazı mallardada referans fiyat uygulaması olduğundan ithalatçılar gözetim belgesi alabilmek için gerçek değerden değil referans fiyattan fatura kestirmektedirler. İkinci olarak ta hava yolu ile gelen mallarda da CIF kıymete eklenen navlunlarda gerçekte ödeneni değil, belirlenen kitap fiyatı üzerinden yani en yükseğinden alınmakta. Cari açık rakamlarının yüksek çıkmasına üçüncü bir nedende CIF gelen mallarda sigorta poliçesi veya navlun faturası ibraz edilmemesi durumunda sigorta için mal kıymetinin %3’ü navlun içinde %9 u kadar bedel eklenmesi yani navlun ve sigorta için toplamda mal bedelinin %12si alınıyor. Serbest Bölgelerdeki mallarda da FOB girmiş ve satışını CIF yapmışsan toplamda %12 de bunlara eklenmektedir. Bu bedel yurt dışından gelenlerde gerçekte %3-4 oranında, Türkiye den gelenlerde ise %1 in altındadır. Yine bunun yanında ihracatta FOB kıymet esas alınmakta oysa yurt dışından gelen döviz Faturadaki bedel üzerindendir. Fatura bedeli ile (FOB satışlar harici için) FOB kıymet arasındaki navlun ve sigorta bedelininde yaklaşık %70 lik kısmı ülmekizde kalmaktadır. Yani burdada ihracat geliri belirtilenden yüksektir. Peki her yıl bukadar cari açık oluyorda biz ülke olarak bunu nasıl karşılıyoruz? Eğer bu cari açık bir şekilde kapatılmamış olsa ülke döviz krizine girer. Girmediğine göre? Daha ilginci Merkez bankası döviz rezervlerinde artış var. Bu yıl itibarıyla merkez bankası döviz rezervleri 55 milyar doların üzerinde. (Gelen yabancı sermaye ve özelleştirme gelirleride bu açıkın kapanması için yeterli değil üstelik bir çok kişi döviz sıkıntısı olmadığı için geri kalan rakam kadar yabancı sermaye girdiğini belirterek olayı kapatmakta. Cari Açık rakamlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığını kimse kontrol etme ihtiyacı duymamaktadır) Son 10 yılın cari açık toplamıda 261 milyar dolar. Türkiyenin Cumhuriyet tarihinden bu güne kadarki toplam dış borcu 193,6 milyar ABD Doları. 70 milyar ABD dolarını geçik rezervde merkez bankasında bulunmakta. Üstelik piyasada döviz dolu. Bir tuhaflık yok mu? Cari açığın doğru hesaplandığını savunan her kişiyle konuyu tartışmaya hazırım.
Saygılarımla.
Akif PARLATAN
Gümrük Müşaviri
Türkiye'de Devlet istatistik Kurumunun açıkladığı cari açık rakamları bana göre yöntem yanlışlığından gerçekleri yansıtmamaktadır. Bilgi edinme Kanunu çercevesinde ilgili kurumlara yanlışlığın nereden kaynaklandığı açıkladım ve yanıldığım nokta varsa bildirilmesini istedim, fakat hiç bir kurum yanıldığım konusunda cevap veremedi. Devlet istatistik Kurumu cevabında hesaplama yönteminin benim belirttiğim şekilde yapıldığı fakat verileri başka kurumlardan aldıklarını belirtmekle yetindi. Peki Cari Açık Rakamları neden yanıltıcı...? Cari açığın kaynağı olarak ithalat giderlerinin yüklekliği gösterilmektedir. Dış ticaret gelir ve gideri hesaplanırken İhracatın FOB değeri İthalatın ise CIF değeri alınmaktadır. İthalatın yüksek görünmesinin en önemli bir kaç nedeninden biri de uygulanan referans fiyat uygulamaları. Örnek verecek olursak Dahilde İşleme İzin Belgesi (D.İ.İ.B.) kapsamında yurt dışından metresini 50- 60 sentle aldığınız tüm ham kumaşlar beynanname üzerinde 1 ABD doları, Mamul kumaşlarda 2 ABD doları olarak belirtilmekte Yani yurt dışından 100.000 metre ham kumaşı 50.000 dolara almışsınız ama ithalat giderlerinde esas alınan beyanname üzerindeki CIF kıymette ham kumaşsa 100.000 doları, mamul kumaşsa 200.000 ABD doları olarak yer almaktadır. Yani ülkenin gideri burda gerçekte 50.000 ABD doları iken referans fiyat uygulanması nedeniyle 200.000 ABD doları olarak yer almaktadır. Bunun yanında gözetime tabi bazı mallardada referans fiyat uygulaması olduğundan ithalatçılar gözetim belgesi alabilmek için gerçek değerden değil referans fiyattan fatura kestirmektedirler. İkinci olarak ta hava yolu ile gelen mallarda da CIF kıymete eklenen navlunlarda gerçekte ödeneni değil, belirlenen kitap fiyatı üzerinden yani en yükseğinden alınmakta. Cari açık rakamlarının yüksek çıkmasına üçüncü bir nedende CIF gelen mallarda sigorta poliçesi veya navlun faturası ibraz edilmemesi durumunda sigorta için mal kıymetinin %3’ü navlun içinde %9 u kadar bedel eklenmesi yani navlun ve sigorta için toplamda mal bedelinin %12si alınıyor. Serbest Bölgelerdeki mallarda da FOB girmiş ve satışını CIF yapmışsan toplamda %12 de bunlara eklenmektedir. Bu bedel yurt dışından gelenlerde gerçekte %3-4 oranında, Türkiye den gelenlerde ise %1 in altındadır. Yine bunun yanında ihracatta FOB kıymet esas alınmakta oysa yurt dışından gelen döviz Faturadaki bedel üzerindendir. Fatura bedeli ile (FOB satışlar harici için) FOB kıymet arasındaki navlun ve sigorta bedelininde yaklaşık %70 lik kısmı ülmekizde kalmaktadır. Yani burdada ihracat geliri belirtilenden yüksektir. Peki her yıl bukadar cari açık oluyorda biz ülke olarak bunu nasıl karşılıyoruz? Eğer bu cari açık bir şekilde kapatılmamış olsa ülke döviz krizine girer. Girmediğine göre? Daha ilginci Merkez bankası döviz rezervlerinde artış var. Bu yıl itibarıyla merkez bankası döviz rezervleri 55 milyar doların üzerinde. (Gelen yabancı sermaye ve özelleştirme gelirleride bu açıkın kapanması için yeterli değil üstelik bir çok kişi döviz sıkıntısı olmadığı için geri kalan rakam kadar yabancı sermaye girdiğini belirterek olayı kapatmakta. Cari Açık rakamlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığını kimse kontrol etme ihtiyacı duymamaktadır) Son 10 yılın cari açık toplamıda 261 milyar dolar. Türkiyenin Cumhuriyet tarihinden bu güne kadarki toplam dış borcu 193,6 milyar ABD Doları. 70 milyar ABD dolarını geçik rezervde merkez bankasında bulunmakta. Üstelik piyasada döviz dolu. Bir tuhaflık yok mu? Cari açığın doğru hesaplandığını savunan her kişiyle konuyu tartışmaya hazırım.
Saygılarımla.
Akif PARLATAN
Gümrük Müşaviri