GÜMRÜK FORUM

A- Sevk Belgeleri (Shipping Documents)

l- Konişmento (Bill of Lading)
Taşıyıcı veya acentası tarafından malı yükleyene verilen malın teslim alındığını ve kararlaştırılan şekilde taşınıp gönderilene teslim edileceğini gösteren, malı temsil eden ve mal üzerinde mülkiyet hakkı sağlayan bir belgedir.
Konişmento üzerinde taşıyıcının ismi yer almalıdır. Konişmento taşıyıcı ya da onun adına hareket eden acenta veya gemi kaptanı ya da onun adına hareket eden acenta tarafından imzalanmış olmalıdır.

Gönderenin istediği kadar ve genellikle üç nüsha olarak düzenlenir. Bu nüshaların bütününe tam takım konişmento (full set B/L) denir. Konişmentolarda yazılı malların kısım kısım çekilebilmelerini sağlamak üzere hazırlanan teslim emirlerine de “Ordino” adı verilir.

Nama Yazılı Konişmento: (Straight B/L)
Gönderenin adına düzenlenen bu konişmentoların ciro yoluyla devri mümkün değildir. Devir için temlik beyanı gerekir. Dolaşım kabiliyeti olmadığından dış ticarette pek tercih edilmez.

Emre Yazılı Konişmento: (Order B/L)
Yükletenin talebi üzerine gönderilenin emrine veya sadece emre yazılı olarak düzenlenir. Sadece emre yazılı konişmento yükletenin emrine düzenlenmiş sayılır. Bu gibi konişmentoların beyaz ciroyla gönderilenin emrine devredilmesi gerekir. Konişmentolar bazen krediyi açan banka emrine düzenlenir. Bu durumda banka konişmentoyu gönderilen emrine ciro eder. Emre yazılı konişmentolar dış ticarette kullanılan ve en sık rastlanan konişmento çeşitleridir.

Yükleme Konişmentosu: (On Board B/L)
Yükleme konişmentosu, malların gemiye yüklendiği kaydını taşıyan konişmentodur.
Vesikalı kredilerde bankalarca kabul edilen konişmento genellikle yükleme konişmentosudur.
Konişmentonun yükleme konişmentosu sayılabilmesi için mutlaka ON BOARD ibaresi yazılmalı ve fiili yüklemenin yapıldığı gemi adı ve fiili yükleme tarihi yazılmış olmalıdır.

Tesellüm (Teslim alma) Konişmentosu: (Received for Shipment B/L)
Tesellüm konişmentosu, yükletenin onayıyla malların belli bir limana sevk edilmek veya gemiye yüklenmek üzere teslim alındığı kaydını taşıyan konişmentodur.
Konişmento üzerine malın ne zaman ve hangi gemiye yüklenmiş olduğuna dair bir kayıt konulduğunda bu konişmento yükleme konişmentosu hükmündedir.

Temiz Konişmento: (Clean B/L)
Malların veya ambalajlarının kusurlu olduğunu açıkça gösteren ek bir ibare veya kayıt taşımayan konişmentodur.

Kirli Konişmento: (Dirty B/L)
Malların veya ambalajının düzenli olmadığının konişmento üzerine kaydedildiği konişmentolardır.

Geçkin Konişmento: (Stale B/L)
Vesaik ibrazı için bir vade tarihinin şart koşulmasının yanısıra taşıma belgesi ibrazının istendiği her akreditifte sevk tarihinden sonra şartlara uygun vesaikin ibraz edilmesi gereken belirli bir sürenin de şarta bağlanması gerekir. Böyle bir süre şart koşulmadığı takdirde bankalar sevk tarihinden 2l gün sonra kendilerine ibraz edilen vesaiki kabul etmeyeceklerdir.
Işte, akreditif vadesi içerisinde kalınmış olsa bile taşıma belgesinin düzenlenme tarihinden itibaren;
- Akreditifte gösterilen süre içinde,
- böyle bir süre gösterilmemiş ise 2l gün içinde,
bankaya ibraz edilmeyen vesaik (konişmento dahil) geçkin (bayat) sayılır.

Tek Konişmento: (Through B/L)
Tek konişmento, malların nakli sırasında yapılacak aktarmaları ve özellikle bir deniz yolunu izleyecek kara nakliyatını ve mallar dahilde bulunan bir yerden gönderildiği takdirde kara yolundan sonra yapılacak deniz taşımacılığını kapsamak üzere düzenlenen konişmentodur.

Birleşik Taşıma Vesaiki: (Combined Transport Documents)
Kombine taşıma konişmotosu, malların teslim alındıkları bir yerden diğer bir ülkede teslim edilecekleri yere kadar en az iki değişik taşıma aracının kullanılması suretiyle taşınmasında düzenlenen konişmentodur. Bu tür konişmentolar daha ziyade konteynerle yapılan taşımalarda düzenlenmektedir.
Kombine taşıma konişmentosunda yükleme limanı yerine malların teslim alındığı yer, boşaltma limanı yerine de malların en son teslim edileceği yer yazılır.
Bu konişmentolar yükleme konişmentosu değil tesellüm konişmentosu niteliğindedir.

Konteyner Konişmentosu (Container B/L)
Konteyner konişmentoları, konteynerler içerisinde taşınan mallar için kullanılan ve gemi şirketleri veya acentaları tarafından düzenlenen konişmentolardır.

Navlun Sözleşmesi (Freight Contract)
Navlun sözleşmesi, taşıyan ile taşıtan arasında yapılan bir sözleşmedir. Bu sözleşmeyle taşıyan bir ücret karşılığında gemiyi kısmen veya tamamen taşıtana tahsis ederek veya etmeyerek yükün bir yerden diğerine deniz yoluyla taşınması yükümlülüğünü üzerine alır. Konişmentolar üzerinde navlunun ödenip ödenmediği gösterilir.

Kırkambar Navlun Sözleşmesi
Kırkambar navlun sözleşmesiyle taşıyan, gemiyi kısmen veya tamamen taşıtana tahsis etmeksizin malı bir ücret karşılığında deniz yoluyla bir yerden diğer bir yere taşımak yükümlülüğünü üzerine alır.

Çarter Navlun Sözleşmesi
Malları taşıyacak olan geminin tamamının ya da bir kısmının belirli bir süre veya sefer için kiralanmasıyla ilgili olarak taşıtan ile taşıyan arasında yapılan sözleşmedir.
Çarter sözleşmesi yapan taraflardan her birine istedikleri takdirde sözleşme şartlarını gösteren bir “Çarter parti” (charter party) verilir. Charter party konişmontolarda taşıyıcının adı yer almayabilir.

2- Taşıma Senetleri: (Waybills)
Taşıma senetleri malların teslim alındığını gösteren makbuz niteliği taşırlar, malların mülkiyetini temsil etmezler. Taşıma senetlerinin ciro suretiyle devredilmeleri ve rehnedilmeleri mümkün olmadığından bunlara ciro edilemez (non negotiable) nakliye belgeleri adı verilir.

a. Havayolu Konişmentosu-Hava Nakliye MakbuzuAirway B/L-Air-Mail Receipt)
Havayolu konişmentosu malların mülkiyetini temsil etmeyen sadece malların uçakla belli bir yere gönderilmek üzere teslim alındığını gösteren bir belgedir. Bu belgede havayolu şirketi veya acentası tarafından, malların gönderildiği tarih ile uçuş numarası da gösterilir. Havayolu konişmentosu emre değil gönderilen adına (nama) düzenlenir ve ciro edilerek devredilemez.

b. Hamule Senedi-Demiryolu Posta MakbuzuRail Road B/L - Railway Receipt)
Hamule (yük) senedi; demiryoluyla yapılan taşımalarda malın cins ve miktarını, ambalajın şekil ve niteliğini, gönderen ve gönderilenin isim ve adreslerini, hareket ve varış istasyonlarını, taşıma ücretini, bunun ödenmiş olup olmadığını ve taraflarca kararlaştırılan diğer hususları gösteren ve malları gönderen kişi ile taşıyıcı (demiryolu idaresi) arasında yapılan bir taşıma sözleşmesidir. Hamule senedi genellikle emre değil nama düzenlenir ve ciro edilmek suretiyle devri mümkün değildir.

c. CMR Taşıma Senedi/CMR Belgesi: (CMR Consignment Note)
Kamyonla yapılan taşımalarda uluslararası CMR Anlaşması gereğince düzenlenen bir taşıma senedidir.
CMR belgesi emre değil gönderilenin adına bir sevk makbuzu şeklinde düzenlenir. Bu belgede kamyon plaka numarası da gösterilir. CMR belgesi ciro yoluyla devredilemez.

3- Posta Makbuzu: (Postal Receipt)
Sevkiyatın postayla yapılması halinde düzenlenen ve mallar üzerinde tasarruf hakkı vermeyen belgelerdir. Sadece malın sevk edildiğini tevsik eder ve ciro edilemezler.

B. Sigorta Vesaiki (Insurance Documents)
Sigorta, sigortacının bir prim karşılığında diğer bir kimsenin parayla ölçülebilir bir menfaatini zedeleyen bir rizikonun meydana gelmesi halinde tazminat vermeyi üzerine aldığı bir akittir.

Avarya: (Average)Avarya, gemiye ve yüke kendi yıpranmalarından veya fırtına, buz, sis gibi doğal kuvvetlerden yahut gemi adamlarının fiillerinden ya da uluslararası deniz ticaret hukukunun içerdiği özel kuralların savaş sırasında mülkiyeti korumamasından dolayı meydana gelen hasarlarla olağanüstü giderleri kapsar.

a- Müşterek Avarya (General Average)
Gemiyi ve yükü tehdit eden bir tehlikeden onları korumak amacıyla bile bile olağanüstü bir fedakarlık yapılması veya olağanüstü bir masrafa katlanılması “Müşterek avarya hareketi” sayılır ve bu hareketin sonucu olan zarar ve giderler de müşterek avaryadır.

b- Hususi (Küçük) Avarya (Particular Average)
Müşterek avaryadan olmayan yolculuğun olağan masraflarından sayılmayan bir kaza sonucunda doğan bütün zarar ve masraflardır.
Hususi avaryanın gemiye ait olanına gemi sahibi, yüke ait olanına yük sahibi katlanır.

Sigorta Poliçesi (Insurance Policy)
Sigorta poliçesi, sigorta akdinin belgesi olarak sigortacı tarafından imzalanıp sigorta ettirene verilen ve her iki tarafın hak ve borçlarını gösteren bir belgedir. Bu belge, nama, emre veya hamile yazılı şekilde düzenlenebilir. Nakliyat sigortasında poliçe genellikle malı gönderenin emrine düzenlenmektedir. Emre yazılı poliçe ciro suretiyle devredilebilir.

C. Fatura: (Invoice)
Fatura, satılan bir malın cinsini, miktarını, özelliklerini, birim fiyatını, toplam satış fiyatını ve benzeri bilgileri gösteren bir belgedir. Varsa navlun ve sigorta masrafları da fatura bedeline dahil edilir veya fatura üzerinden ayrı kalemler halinde gösterilir.
Fatura satıcı tarafından alıcıya teslim edilmek üzere düzenlenir.
Faturada, satıcının ve alıcının isim ve adresleri, teslim şekli, sipariş veya sözleşme tarihi ve numarası ile faturanın tarihi ve sıra numarası da gösterilir.

a. Proforma Fatura (Proforma Invoice)
Satılacak malların özelliklerini, fiyatını ve şartlarını alıcıya bildirmek üzere düzenlenen bir çeşit teklifname niteliği taşıyan faturalardır.
Proforma faturada belirtilen fiyatlar teklif edeni, kararlaştırılan süre (obsiyon süresi) içinde bağlar. Teklif fiyatları, bu süre içinde dahi kesin olmayabilir.

b. Ticari/Orijinal Fatura: (Commercial/Original Invoice)
Kesin satış üzerine satıcı tarafından düzenlenen faturadır.

c. Konsolosluk Faturası: (Consular Invoice)
Malın gönderileceği ülkenin konsolosluğuna onaylatılan ticari faturadır.

d. Navlun Faturası: (Freight Invoice)
CFR ve CIF satışlarda navlun, satıcı tarafından ödeneceği için konişmentoda “Navlun ödenmiştir.” (Freight prepaid) kaydının bulunması lazımdır. Konişmentoya bu kayıt konulmamış bulunuyorsa nakliyeci tarafından düzenlenen ve bedelinin tahsil edildiği gösterilen bir navlun faturasınında konişmentoyla birlikte ibrazı gerekir.

D. Diğer Belgeler

l- Menşe Şahadetnamesi: (Certificate of Origin)
Menşe şahadetnamesi; gönderilen malların menşeini,başka bir ifadeyle imal edildiği veya üretildiği ülkeyi gösteren bir belgedir.

2- Çeki Listesi: (Weight Notes)
Tartıyla ölçülebilen malların ağırlık itibariyle dökümünü gösterir. Satıcı tarafından düzenlenir. Bu listede gösterilen ağırlığın fatura ve konişmentoda yazılı ağırlığa uygun olması gerekir.

3- Koli/Ambalaj Listesi: (Packing List)
Koli adedini ve kolilerin içinde hangi malların bulunduğunu gösterir. Satıcı tarafından düzenlenir.

4- Sağlık Raporu: (Health/Phytosanitary Certificate)
Sağlık raporu, ithal edilen canlı hayvanların sağlıklı, et ve diğer hayvansal ürünlerin hastalıksız ve mikropsuz olduklarını belgeleyen rapordur.
Ithal edilecek bitkiler içinde akreditifte sağlık raporu (phytosantiary certificate) istenebilir.

5- Ekspertiz Raporu: (Certificate of Quality)

Analiz Raporu: (Analıysıs Report)
Ithalatçı, malın özelliklerinin bir eksper tarafından tesbitine veya tahliline gerek gördüğü takdirde yetkili kamu mercileri veya akreditif şartlarında belirtilen kişi ya da firma tarafından yapılan tahlil ve ekspertiz sonuçlarını gösteren analiz ve ekspertiz raporları da belgeler arasında alıcıya gönderilir.

6- Gözetim Belgesi: (Inspection Certificate)
Bir gözetim şirketince düzenlenmiş olan ve malların ithalatçının siparişine uygun olup olmadığını gösteren ekspertiz raporu niteliğinde bir belgedir.

7- Dolaşım Belgesi: (Certificate of Circulation)
Türkiye ve Avrupa Topluluğunda serbest dolaşımda bulunan eşyanın Katma Protokolde öngörülen tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere ihracatçı ülke yetkili kuruluşlarınca düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen belgeyi ifade eder.

8- Yediemin Makbuzu: (Trust Receipt)
Depolanmış malları temsil eden vesaikin bir başkası lehine serbest bırakılması gerektiğinde malların serbest bırakan adına depolanmış olduğunu gösteren bir güvence belgesidir. Yediemin makbuzu ihracatçının ithalatçıdan talep ettiği bir belgedir.

Bu yaziya yapilacak yorumlardan haberdar olmak icin RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz.. Sona gidip yorum yapabilirsiniz.Pingleme kapali.